Βαριά «πληγωμένο» βρίσκει τον πρωτογενή τομέα της Κρήτης το 2026 και υποχρεωμένο -από την πρώτη κιόλας μέρα του νέου έτους- να δίνει τη μάχη της επιβίωσης. Η «κληρονομιά», που αφήνει το 2025 στους αγρότες και τους κτηνοτρόφους της Κρήτης, ξεκινά από την τραυματισμένη εικόνα τους και φτάνει ως την αγωνία για την ύπαρξη των εκμεταλλεύσεών τους την επόμενη μέρα.
Όσα έγιναν τη χρονιά που πέρασε, δεν έπληξαν μόνο την εικόνα του πρωτογενούς τομέα, αλλά και έθεσαν σε αμφισβήτηση την αξιοπιστία των συστημάτων που τον στήριζαν, ενώ παράλληλα δημιούργησαν κοινωνικές αναταραχές μεγάλου μεγέθους, που έφεραν «απέναντι» αγρότες και κτηνοτρόφους με άλλες επαγγελματικές τάξεις.
Το χειρότερο, όμως, από όλα όσα συνέβησαν είναι τα ανοιχτά μέτωπα που έμειναν.
Γιατί η ιστορία με τις «επιχειρήσεις» εντοπισμού και σύλληψης όσων έπαιρναν παρανόμως πακτωλό επιδοτήσεων, παραμένει ανοιχτή, ενώ δεν ολοκλήρωσε ακόμα τις εργασίες της για το ίδιο θέμα ούτε η Εξεταστική Επιτροπή, ούτε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Την ίδια ώρα κι ενώ τα προβλήματα των αγροτών και των κτηνοτρόφων της Κρήτης δεν λύθηκαν ούτε με κινητοποιήσεις, που μάλιστα προκάλεσαν αναστάτωση, ούτε με συναντήσεις με κυβερνητικά στελέχη. Λίγο πριν εκπνεύσει το 2025 και ενώ φαινόταν να έχει γίνει προσωρινή παύση των κινητοποιήσεων και διαφοροποίηση από τους συναδέλφους της υπόλοιπης Ελλάδας, που συνεχίζουν τον αγώνα τους στα μπλόκα, αποτελεί κοινό μυστικό ότι υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις μέσα στην ηγεσία του κινήματος, που για κάποιους έχουν ως υπόβαθρο την κομματική τοποθέτηση όσων αποφασίζουν για τα επόμενα βήματα των κινητοποιήσεων.
Το μόνο σίγουρο είναι ένα: ότι υπάρχουν ανοιχτά μέτωπα, τα οποία, αν δεν αντιμετωπιστούν μέσα στο 2026, θέτουν εν αμφιβόλω την πορεία του πρωτογενούς τομέα στο μέλλον.
Έρευνες, συλλήψεις, στοχοποίηση της Κρήτης, καθυστερήσεις στις επιδοτήσεις και κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ
Ένα «κοινό μυστικό», όπως οι εξελίξεις έδειξαν, που αφορούσε στην είσπραξη παράνομων ή αχρεωστήτως καταβληθεισών επιδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ, πήρε μορφή χιονοστιβάδας το 2025. Στο κέντρο αυτής της χιονοστιβάδας βρέθηκε η Κρήτη, η οποία στοχοποιήθηκε και δυσφημίστηκε, ενώ η παροιμία που εξέφρασε την πραγματική κατάσταση ήταν ότι «μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά». Έρευνες, επιχειρήσεις ελέγχου και συλλήψεις ή προσαγωγές σε υποθέσεις απάτης έφεραν τον αγροτικό κόσμο αντιμέτωπο με μια πρωτοφανή κατάσταση, στην οποία το σύνολο του συστήματος τέθηκε υπό αμφισβήτηση.
Παράλληλα, η εμπλοκή της Ευρωπαϊκή Εισαγγελίας και η συζήτηση για εξεταστική επιτροπή σε πολιτικό επίπεδο ανέδειξαν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά αφορά τον ίδιο τον τρόπο διαχείρισης των κοινοτικών ενισχύσεων τα προηγούμενα χρόνια. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, από την 1-1-2026, αποτελεί παρελθόν και το έργο του αναλαμβάνει η ΑΑΔΕ.
Η επαναφορά στο προσκήνιο της λεγόμενης «τεχνικής λύσης» και της στρεβλής κατανομής δικαιωμάτων ενίσχυσης δημιούργησε ένα γενικευμένο αίσθημα ανασφάλειας. Συνεπείς παραγωγοί βρέθηκαν να αντιμετωπίζουν επανελέγχους, δεσμεύσεις ποσών και καθυστερήσεις πληρωμών, χωρίς σαφή διάκριση ανάμεσα στον παραβάτη και τον πραγματικό αγρότη. Η αίσθηση συλλογικής τιμωρίας κυριάρχησε, διαβρώνοντας περαιτέρω την εμπιστοσύνη προς το κράτος και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι καθυστερήσεις των επιδοτήσεων το 2025 δεν λειτούργησαν απλώς ως διοικητική δυσλειτουργία, αλλά ως παράγοντας οικονομικής ασφυξίας. Η εξισωτική αποζημίωση, η βασική ενίσχυση και επιμέρους μέτρα καταβλήθηκαν αποσπασματικά ή στο όριο των προθεσμιών, μετατρέποντας τη χρονιά σε αγώνα επιβίωσης και όχι προγραμματισμού. Για πολλούς κτηνοτρόφους και
αγρότες, οι ενισχύσεις έπαψαν να είναι εργαλείο ανάπτυξης και εξελίχθηκαν σε αναγκαίο μέσο κάλυψης στοιχειωδών υποχρεώσεων: ζωοτροφές, καύσιμα, ρεύμα, προμηθευτές.
Το 2025 έκλεισε χωρίς σαφές και αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα εξομάλυνσης, αφήνοντας στον πρωτογενή τομέα της Κρήτης την αίσθηση ότι οι επιδοτήσεις δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένες – ούτε χρονικά, ούτε θεσμικά- και ότι το σύστημα βρίσκεται σε μια μεταβατική, ασταθή φάση, με άγνωστη κατάληξη.
Λίγο πριν το τέλος, διεφάνη αχτίδα φωτός στην κατάργηση της τεχνικής λύσης, καθώς πλέον θα αντιμετωπίζεται το θέμα, όπως ειπώθηκε, με αλγόριθμο για Ηράκλειο και Λασίθι.