ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Τα 9 μνημειακά δέντρα της Κρήτης “μάρτυρες” της Επανάστασης του 1821

544

Aγέρωχοι μάρτυρες γεγονότων που σχετίζονται με την Ελληνική Επανάσταση του 1821 ή την Τουρκοκρατία, υπήρξαν πολλά δέντρα στην Ελλάδα, πολλά από τα οποία βρίσκονται στην Κρήτη,τα οποία τις περισσότερες φορές «διηγούνται» ματωμένες ιστορίες, αφού από τα κλαδιά τους κρεμάστηκαν αγωνιστές.

Αυτά τα μνημειακά δέντρα αποτέλεσαν το θέμα εργασίας του φοιτητή του Τμήματος Δασολογίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος του Γεωπονικού πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκου Μπέλεχα, στο μάθημα του επίκουρου καθηγητή Γεώργιου Φωτιάδη.

«Ο φοιτητής, ο οποίος είναι στο 4ο έτος, βασίστηκε σε λαογραφικά στοιχεία και σε ελάχιστες άλλες πληροφορίες που υπάρχουν για τα μνημειακά δέντρα όπου γίνονται κυρίως εκτιμήσεις για την ηλικία τους», εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Φωτιάδης.

Ο κ. Μπέλεχας εντόπισε στην έρευνά του τέτοια μνημειακά δέντρα σε 36 περιοχές εκ των οποίων οι 9 στην Κρήτη.

 Πρόκειται  αναλυτικά:
  • του παπά ο Πρίνος στην Κρήτη
  • η Φουρκολιά στη Σητεία
  • η ελιά της Γράμπελας στο Ανισαράκι Χανίων
  • ο Ντρύγιας του Μανταλένη (δρυς) στην περιοχή του Ηρακλείου βρισκεται στις Κορφές του δήμου Μαλεβυζίου και σε υψόμετρο 272 μέτρων.Η διάμετρος του κορμού είναι 3,5 μ.Κάτω από τα κλαδιά του συνεδρίαζαν κρήτες οπλαρχηγοί.
  • ο πλάτανος Σπλάντζιας στην πόλη των Χανίων
  • ο πλάτανος Πέντε Παρθένων στο Ρέθυμνο
  • η ελιά των στο χωριό Παλαιά Ρούματα
  • ο φίκος στον Κήπο των Χανίων
  • ο πλάτανος στο Βλάτος Χανίων

Στην υπόλοιπη χώρα: ο πλάτανος του Μπότσαρη στο Κεφαλόβρυσο Ευρυτανίας, ο πλάτανος του Λεοντίτου στην Αργιθέα, οι πλάτανοι στις Κομποτάδες, ο πρίνος του Καραϊσκάκη στην Αράχωβα, ο δέντρος του Παπαλιάβα στην Αιτωλοακαρνανία, το πουρνάρι του Αγίου Γεωργίου Αμαλιάδας, η δρυς της Δόριζας, ο πλάτανος στο Μαυρολιθάρι, ο τούρκικος πλάτανος στον οικισμό του Τριχωνίου, η δρυς στον Άγιο Φλώρο, ο πλάτανος του Ναυπλίου, ο πλάτανος της Δημητσάνας,   ο πλάτανος στον Άγιο Φλώρο, η ιστορική ελιά στο Ναύπλιο, οι αιωνόβιες ελιές στη Δημαίνη,   ο πλάτανος στην Κυπαρισσία, η ελιά της Όρσας στη Σαλαμίνα, η ελιά στη Χώρα Τριφυλίας, ο πλάτανος στην Ιερά Μονή Αγίας Λαύρας , το πλατάνι του Παυσανία στο Αίγιο, ο  Αθανασίου Διάκου στην Φωκίδα,  , ο πλάτανος του Ταξιάρχη στη Λέσβο, τα πλατάνια των Άνω Ποροΐων στις Σέρρες, οι πλάτανοι στη Βέροια και ο πλάτανος στο Ορφάνι.

 Πλατάνια είναι τα περισσότερα μνημειακά δέντρα

Σύμφωνα με τον Νίκο Μπέλεχα, το μεγαλύτερο ποσοστό, της τάξεως του 53%, των μνημειακών δέντρων είναι πλατάνια, ακολουθούν οι ελιές (Oleaeuropaea, 19%), οι δρύες (Quercus, 11%), πουρνάρια (Quercuscoccifera, 8%) και μόλις ένα κυπαρίσσι (Cupressussempervirens), μια άρκευθος (Juniperusfoetidissima) και ένας φίκος (Ficuselastica).

«Ως το σημαντικότερο ίσως θα μπορούσε να θεωρηθεί ο πλάτανος της Ιεράς Μονής Αγίας Λαύρας, κάτω από τον οποίο έγινε ο όρκος (ελευθερία ή θάνατος) από τον Παλαιό Πατρών Γερμανό για την εκκίνηση της Επανάστασης, στις 23 Μαρτίου του 1821.

Άλλα τέτοια σημαντικά δέντρα της Επανάστασης είναι ο πλάτανος του Μπότσαρη στο Κεφαλόβρυσο Ευρυτανίας, όπου κατά την ομώνυμη μάχη τραυματίστηκε θανάσιμα ο Μάρκος Μπότσαρης και ο πρίνος του Καραϊσκάκη, που βρίσκεται στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στην Αράχωβα Βοιωτίας, όπου η παράδοση φέρει πως ήταν το κρησφύγετο του Καραϊσκάκη κατά την Επανάσταση του 1821».

Πάντως, είναι «ιστορίες αντιπαλότητας μεταξύ των δυο λαών που “διηγούνται” κυρίως τα περισσότερα από τα δέντρα που εντοπίστηκαν», λέει ο ερευνητής, θέτοντας ως παράδειγμα τον πλάτανο στον Άγιο Φλώρο Μεσσηνίας, όπου «κατά τον 17ο και 18ο οι Τούρκοι προέβησαν σε εκτεταμένους απαγχονισμούς χριστιανών, οι Άραβες το 1825 κρέμασαν τον Γιάννη Φλέσσα, αδελφό του Παπαφλέσσα, αλλά και σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του Φωτάκου, σε αυτόν τον πλάτανο ο Κολοκοτρώνης βρήκε έξι μωρά, τα οποία είχαν αφήσει οι μανάδες τους για να γλυτώσουν από το κυνήγι των “Αραπάδων”», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά.

Τι δείχνει ο φίκος στο Δημοτικό Κήπο Χανίων

Ωστόσο, ο κ. Μπέλεχας παραθέτει και παραδείγματα, έστω λίγων δέντρων που «δείχνουν τη συνύπαρξη, την “κοινή πορεία” ή ακόμα και την ευημερία των δυο λαών, όπως αυτό του φίκου που βρίσκεται στο Δημοτικό Κήπο Χανίων και δημιουργήθηκε κατ’ εντολή του Ρεούφ πασά με πληθώρα ξενικών ειδών, σαν το συγκεκριμένο είδος, που εικάζεται πως φυτεύτηκε το 1870».

«Από τη λαογραφία δεν θα μπορούσαν να λείπουν», συνεχίζει, «και ιστορίες αγάπης και έρωτα όπως είναι αυτή της ελιάς της Όρσας».

«Η ελιά αυτή πήρε το όνομα της από μια κοπέλα, την Όρσα, η οποία τον 17ο αιώνα αγάπησε έναν Τούρκο, ενώ ήταν παντρεμένη και όταν το αντιλήφθηκε ο άντρας της, τη σκότωσε».

Νατάσα Καραθάνου
Μπορεί επίσης να σας αρέσει