ΣΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΡΑΧΑΝΑ: «Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο φανατισμός»

506

Είναι στο χέρι μας να αποφασίσουμε αν ως ανθρωπότητα θα επιστρέψουμε στο σκοτάδι ή θα προχωρήσουμε στο φως…
Το παραπάνω τονίζει στην «Π» ο επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, κ. Στέφανος Τραχανάς, με αφορμή το γεγονός ότι απόσπασμα συνέντευξής του τέθηκε ως ερώτημα στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, στις επαναληπτικές πανελλαδικές εξετάσεις.

Στο απόσπασμα αναφέρονται τα εξής:

«Κύριε Τραχανά, αν σας ζητούσα να μου πείτε μερικούς λόγους για τους οποίους αξίζει να μυηθεί κάποιος στην επιστήμη της φυσικής, τι θα μου απαντούσατε;

Ο κ. Τραχανάς
Ο κ. Τραχανάς

Ότι εγώ πέρασα υπέροχα μαζί της. Σε πιο αντικειμενικό επίπεδο θα πρόσθετα τα εξής: η φυσική, ιδίως  η  κβαντική  φυσική,  είναι  η  κινητήρια  δύναμη  της  σύγχρονης  τεχνολογίας. Αυτή  που  άλλαξε – και  συνεχίζει  να  αλλάζει – τον  κόσμο  μας  όσο  τίποτε  άλλο  στην ανθρώπινη ιστορία μέχρι τώρα.

Κι αν το όνειρο για την κατασκευή κβαντικών υπολογιστών γίνει σύντομα πραγματικότητα, τότε οι σημερινοί νέοι, όταν γίνουν κι αυτοί ηλικιωμένοι, θα βλέπουν  τον  τεχνολογικό  πολιτισμό μας  περίπου  όπως  βλέπουμε  εμείς  σήμερα  τον τεχνολογικό  πολιτισμό του  προϊστορικού  ανθρώπου.

Την  ίδια  στιγμή,  σε  επίπεδο θεμελιώδους φυσικής –κυρίως στο μέτωπο της κοσμολογίας – είναι σε πλήρη εξέλιξη μια επιστημονική  επανάσταση  σημασίας  συγκρίσιμης  με  εκείνη  των  αρχών  του  περασμένου αιώνα που γέννησε την κβαντομηχανική και τη θεωρία της σχετικότητας και έθεσε σε κίνηση τη  χιονοστιβάδα  τεχνολογικών  εξελίξεων  που  ακολούθησε.

Τις  επόμενες  δύο  ή  τρεις δεκαετίες είναι βέβαιο ότι θα ζήσουμε μέρες μεγάλης επιστήμης.

Τι έχετε μάθει ως άνθρωπος μέσα από την ενασχόλησή σας με αυτή την επιστήμη;

Θεωρώ συναρπαστικό το γεγονός ότι η φαντασμαγορική ποικιλία φαινομένων του φυσικού κόσμου –από  τον  ατομικό  μικρόκοσμο  έως  το  σύμπαν  ολόκληρο – διέπεται  από  έναν ελάχιστο αριθμό θεμελιωδών νόμων που μπορούν να διατυπωθούν στην πυκνή γλώσσα των μαθηματικών σε λιγότερο από μία σελίδα. Η αναλογία με το σκάκι ίσως είναι χρήσιμη.

Με  ελάχιστους  κανόνες  μπορούν  να  «παιχτούν»  σχεδόν  άπειρες  διαφορετικές  παρτίδες. Ποια είναι, λοιπόν, η δική μας δουλειά ως φυσικών; Να παρακολουθούμε τη φύση να παίζει το  δικό  της «σκάκι»  και  να  προσπαθούμε να  μαντέψουμε τους  κανόνες  του.  Και  δεν  τα έχουμε  πάει  άσχημα  μέχρι  τώρα.

Αν  κάτι  έμαθα  στην  πορεία  της  επιστημονικής μου  δράσης  είναι  ότι  η  αμφιβολία  έχει  πολύ  μεγάλη  σημασία.  Το  να  κρατάς διαρκώς το ενδεχόμενο να έχεις κάνει λάθος και να μη διστάζεις να κάνεις τις αναγκαίες  αναθεωρήσεις,  όταν  το  διαπιστώνεις,  σε  βοηθάει  πολύ  στο  να γίνεσαι άξιος επιστήμονας και χρήσιμος άνθρωπος»

«Ζούμε σε επικίνδυνους καιρούς»

«Η αμφιβολία είναι το ευγενέστερο συναίσθημα, το οποίο μπορεί να εμπνέει μια κοινωνία, μία εύλογη αμφιβολία για τις πεποιθήσεις μας που σημαίνει να κρατάς διαρκώς ανοιχτό το ενδεχόμενο ότι έχεις κάνει λάθος, ότι μπορεί να έχει ο άλλος δίκιο, δεν υπάρχει ωραιότερο πράγμα», αναφέρει ο κ. Τραχανάς.

Όπως λέει, επί χρόνια βλέπει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον παγκόσμιο πολιτισμό και τη χώρα μας είναι ο φανατισμός, ο ανορθολογισμός, η συνωμοσιολογία που ζούμε και απειλεί και εμάς τους ίδιους. Πρόκειται για ζητήματα που θα κρίνουν αν θα επιστρέψουμε σε ένα Μεσαίωνα νέου τύπου ή αν θα κάνει η ανθρωπότητα ένα βήμα προς μεγαλύτερη μετριοπάθεια, νηφαλιότητα, ανεκτικότητα και αποδοχή του άλλου, του διαφορετικού, «μην αποκλείουμε τίποτα, ζούμε σε πολύ επικίνδυνους καιρούς», σχολιάζει ο κ. Τραχανάς.

Τον εξέπληξε ευχάριστα το γεγονός ότι οι μαθητές κλήθηκαν να απαντήσουν σε θέματα όχι με έτοιμες ερωτήσεις αλλά ανοιχτού τύπου.

Τονίζει, ακόμα, πως «αυτές οι γενιές θα ζήσουν μέρες μεγάλης επιστημονικής και τεχνολογικής επανάστασης, μπροστά στην οποία το σημερινό παρόν θα φαίνεται σαν προϊστορία μετά από 30 χρόνια. Καλό είναι να φτάνει στη νέα γενιά ένα αισιόδοξο μήνυμα».

Τέλος, τονίζει ότι «δεν είναι μόνο μουντοί οι καιροί, εμείς σαν πολίτες θα κρίνουμε αν θα  επιστρέψουμε στο σκοτάδι ή θα πάμε σε περισσότερο φως».

 

Μπορεί επίσης να σας αρέσει