Το Αρκάδι στα γραμματόσημα της Κρητικής Πολιτείας και της Ελλάδος

148

Η πιο διάσημη και ιστορική μονή της Κρήτης, το Αρκάδι, όπως αναφέρει ο ιστοριοδίφης Στέργιος Σπανάκης, στο βιβλίο του «Κρήτη», τόμος Β’, και που το ολοκαύτωμα της τον Νοέμβριο του 1866 αντί να κλείσει το Κρητικό Ζήτημα όπως υπολόγιζαν οι Τούρκοι, άνοιξε τις κλειστές πύλες της Ευρωπαϊκής διπλωματίας.

Το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου ξεσήκωσε τα προοδευτικά πνεύματα της Ευρώπης και φώτισε τις μεγάλες διάνοιες για έναν αγώνα για την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Τούρκος και έτσι το Κρητικό ζήτημα μπήκε στο δρόμο που οδηγούσε στη λύση του.

Η λευτεριά της Κρήτης ξεκίνησε από το Αρκάδι. Δεν μπορούσε λοιπόν σαν θέμα το Αρκάδι να απουσιάσει από τα γραμματόσημα που εκτύπωσε και κυκλοφόρησε τη Κρητική Πολιτεία (1898-1913) και αργότερα η Ελλάδα.

Το Αρκάδι στα γραμματόσημα της Κρητικής Πολιτείας και της Ελλάδος

Για να τιμήσει λοιπόν η Κρητική Πολιτεία την προσφορά και τη θυσία του Αρκαδίου, στη β’ σειρά των κρητικών γραμματοσήμων που εκτυπώθηκαν και κυκλοφόρησαν στην Κρήτη το 1905, ένα γραμματόσημο, το ακριβότερο και ωραιότερο (το 5δραχμο της σειράς) εικονίζει τη Μονή του Αρκαδίου (εικ. 1).

Για το γραμματόσημο αυτό ο αείμνηστος Ν. Ζερβογιάννης στα βιβλία του «Τα γραμματόσημα της Κρήτης» αναφέρει τα παρακάτω:

“Γραμματόσημον αξίας 5 δραχμών: Το ωραίον αυτό καλλιτεχνικόν γραμματόσημον παριστά τη διάσημον εις την ιστορίαν των Κρητικών επαναστάσεων ιστορική Μονή του Αρκαδίου και άνωθεν αυτής το όρος Ίδη. Αι δυο γυναίκες αι οποίαι ίστανται εκατέρωθεν εις τα άκρα της εικόνος είναι προσωποποποίησις της Ελλάδος και της Κρήτης, αι οποίαι προσφέρουν η μεν πρώτη βασιλικόν στέμμα, η δε Δευτέρα κλάδον φοίνικος εις την ένδοξην Μονήν.

Το Αρκάδι στα γραμματόσημα της Κρητικής Πολιτείας και της Ελλάδος

Επάνω την Μονήν μαρμαίουσιν αι αιώνιοι χιόνες της κορυφής του ιερού όρους Ίδη, εν τω περιφήμω άντρω του οποίου κατά μια παράδοσιν ανετράφη «ο πατήρ ανδρών τε θεών τε» Ζεύς ο Ιδαίος, μεταξύ των πρώτων κατοίκων της νήσου, των Κουρητών, οι οποίοι επροστάτευσαν το θείον βρέφος σκεπάζοντες αυτό με τας ασπίδας των και χορεύοντες τον αρχαίον πολεμικόν χορόν της Κρήτης, τον Πυρρήχον“.

Το γραμματόσημο εκτυπώθει με τη χαλκογραφική μέθοδο στο Λονδίνο από τον οίκο Bradbury Wilkinson & Co. Ltd, London.

Με θέμα την παράσταση αυτή του γραμματοσήμου της Κρητικής Πολιτείας φιλοτεχνήθηκε πίνακας (1.2μ χ 0,7μ) που αποδίδεται στον Ρεθεμνιώτη ζωγράφο Γ. Γαληνό (1860-1934) επ’ ευκαιρία της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα (1913) (εικ. 2, 3).

To 1908 η Κρητική Πολιτεία επισήμανε με μαύρο μικρό «ΕΛΛΑΣ» ένα απόθεμα από το γραμματόσημο αυτό ένεκεν της άτυπης σύνδεσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Το 1909 στη συνέχεια επισημάνθη ένα άλλο απόθεμα από το ίδιο γραμματόσημο με διαφορετική επισήμανση, «γοτθικό ΕΛΛΑΣ». Το 1923 η Ελληνική κυβέρνηση σε ανάμνηση της επανάστασης του 1922 εχρησιμοποίησε τα υπόλοιπα αποθεμάτων γραμματοσήμων Κρητικής Πολιτείας τα οποία είχαν μείνει αδιάθετα και τα οποία επισήμανε με «ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ 1922»!

Α). ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ 1922

ΔΡΑΧΜΑΙ 5 για το γραμματόσημο του 1905.

Β). ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ 1922

ΔΡΑΧΜΑΙ 5 για το γραμματόσημο του 1909-1910 με κόκκινη επισήμανση «ΕΛΛΑΣ».

Το 1930, 64 χρόνια από την ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου σε συνδυασμό με τον εορτασμό της εκατονταετηρίδος της Ελληνικής Ανεξαρτησίας και σε ένδειξη της συμβολής της Κρήτης στον Εθνικό Αγώνα, έγινε έκδοση ενός γραμματοσήμου 8 δραχμών (εικ. 4) με παράσταση την άποψη του Μοναστηριού και του βουνού Ίδη (Ψηλορείτη) στο βάθος με προσωπογραφία του ηγούμενου Γαβριήλ πλαισιωμένη με δάφνες. Το γραμματόσημο αυτό έχει βασικά αντιγραφεί από την εικόνα του γραμματοσήμου της Κρητικής Πολιτείας. Η εκτύπωση του γραμματοσήμου είναι χαλκογραφική και έγινε στον οίκο του Λονδίνου Bradbury Wilkinson & Co. Ltd, London.

Τέλος, το 1966 τα Ελληνικά Ταχυδρομεία για την εκατονταετηρίδα από την Κρητική Επανάσταση του 1866, εκτύπωσε στα εργαστήρια της εταιρείας ΑΣΠΙΩΤΗ ΕΛΚΑ, πολύχρωμο γραμματόσημο με εικονισμό την ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου (εικ.4).

Βιβλιογραφία:

ΕΡΜΗΣ, Κατάλογος γραμματοσήμων Ελλάδας-Κρήτης 2017

Ζερβογιάννης Νικόλαος, Τα γραμματόσημα της Κρήτης, 1979

Μαρινάκης Μάρκος, Ταχυδρομική ιστορία της Κρητικής Πολιτείας 1900-1913, 1983

Σπανάκης Στέργιος, Κρήτη, τόμος Β

Ντενίζ Χλόη Αλεβίζου, Η Κρήτη των Καλλιτεχνών (2010).

* Ο Μάρκος Μαρινάκης είναι αντιπρόεδρος της Φ. Ε. Ηρακλείου Κρήτης

 

 

Μπορεί επίσης να σας αρέσει