Τα χταπόδια συγκαταλέγονται στα πιο εντυπωσιακά και ταυτόχρονα πιο υποτιμημένα ζώα του πλανήτη. Αν και συχνά τη φήμη της ευφυΐας απολαμβάνουν οι πίθηκοι, οι ελέφαντες, τα δελφίνια ή τα κοράκια, τα χταπόδια αποτελούν πραγματικές «διάνοιες» του βυθού, με ιδιαίτερες προσωπικότητες και μοναδικά βιολογικά χαρακτηριστικά.
Ακολουθούν ορισμένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία για τα χταπόδια:
Εννέα «εγκέφαλοι» και 500 εκατομμύρια νευρώνες
Το χταπόδι θεωρείται ένα από τα πιο έξυπνα ζώα στον κόσμο. Το μέσο χταπόδι διαθέτει περίπου 500 εκατομμύρια νευρώνες – αριθμό που το φέρνει σε αντίστοιχη «εγκεφαλική εμβέλεια» με μικρότερα θηλαστικά, όπως οι σκύλοι.
Σε αντίθεση όμως με τα θηλαστικά, οι περισσότεροι νευρώνες του χταποδιού δεν βρίσκονται στον κεντρικό εγκέφαλο, αλλά στα πλοκάμια του. Μάλιστα, οι διπλάσιοι νευρώνες εντοπίζονται εκεί, γεγονός που οδηγεί συχνά στην παρομοίωση ότι το χταπόδι διαθέτει έναν εγκέφαλο σε κάθε πλοκάμι – δηλαδή συνολικά εννέα «εγκεφάλους».
Κάθε βεντούζα μπορεί να διαθέτει έως και 10.000 νευρώνες, επιτρέποντας στο ζώο να αντιλαμβάνεται τη γεύση και την αφή με εξαιρετική ακρίβεια.
Καλή μνήμη και ικανότητα εκπαίδευσης
Ήδη από τα μέσα του 20ού αιώνα, έρευνες έδειξαν ότι τα χταπόδια μπορούν να εκπαιδευτούν. Σε πειράματα, κατάφεραν να τραβήξουν μοχλό για να λάβουν ως επιβράβευση ένα κομμάτι σαρδέλα.
Πρόκειται για ζώα που μπορούν να λύνουν σύνθετα προβλήματα, να χρησιμοποιούν εργαλεία και να μεταδίδουν δεξιότητες μεταξύ τους. Σε δοκιμασίες όρασης, όπου κλήθηκαν να θυμούνται απλές πράξεις κλείνοντας διαδοχικά το ένα και το άλλο μάτι, ξεπέρασαν σε απόδοση πολλά άλλα ζώα, μεταξύ των οποίων και τα περιστέρια.
«Άτακτα» και απρόβλεπτα
Σε ένα από τα πειράματα με τον μοχλό συμμετείχαν τρία χταπόδια: ο Albert, ο Bertram και ο Charles. Οι δύο πρώτοι ανταποκρίθηκαν με συνέπεια, όμως ο Charles έσπασε τον μοχλό και επιπλέον εκτόξευε πίδακες νερού στους ερευνητές.
Ανάλογες συμπεριφορές έχουν καταγραφεί και σε ενυδρεία. Χταπόδια έχουν μάθει να σβήνουν τα φώτα καταβρέχοντας τους λαμπτήρες και προκαλώντας βραχυκύκλωμα στο τροφοδοτικό. Στο Πανεπιστήμιο του Otago στη Νέα Ζηλανδία, ένα χταπόδι κρίθηκε τόσο «προβληματικό», ώστε τελικά απελευθερώθηκε στη φύση.
Αναγνωρίζουν ανθρώπους
Στο ίδιο εργαστήριο στη Νέα Ζηλανδία, καταγράφηκε περίπτωση χταποδιού που έδειχνε σαφή αντιπάθεια σε συγκεκριμένο μέλος του προσωπικού, καταβρέχοντάς τη στο πίσω μέρος του λαιμού κάθε φορά που περνούσε.
Τους αρέσουν τα παιχνίδια
Η παιχνιδιάρικη διάθεση των χταποδιών έχει επίσης παρατηρηθεί σε εργαστήρια, όπου πετούσαν μπουκαλάκια από χάπια μέσα στο ενυδρείο χρησιμοποιώντας πίδακες νερού από τις βαλβίδες.
Ιδιαίτερος τρόπος αναπαραγωγής
Το φύλο ενός χταποδιού μπορεί να διαπιστωθεί αν υπάρχει εγκοπή κάτω από το τρίτο δεξί πλοκάμι. Αν υπάρχει, πρόκειται για αρσενικό, το οποίο χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο πλοκάμι για τη μεταφορά σπέρματος στο θηλυκό.
Τα θηλυκά συχνά αποθηκεύουν το σπέρμα για κάποιο χρονικό διάστημα πριν γονιμοποιήσουν τα ωάριά τους.
Χαιρετισμοί τύπου… high–five
Όταν μετακινούνται, τα χταπόδια συχνά «χτυπούν» με τα πλοκάμια τους άλλα χταπόδια που βρίσκονται στις φωλιές τους. Σύμφωνα με τον καθηγητή Stefan Linquist, οι αλληλεπιδράσεις αυτές μοιάζουν με «high-five» και λειτουργούν ως μορφή αναγνώρισης.
Έχουν τρεις καρδιές
Το χταπόδι διαθέτει τρεις καρδιές. Το αίμα του είναι μπλε-πράσινο, καθώς χρησιμοποιεί χαλκό για τη μεταφορά οξυγόνου αντί για σίδηρο, όπως συμβαίνει στον άνθρωπο.
Αλλαγή χρώματος και εντυπωσιακές «πόζες»
Τα χταπόδια μπορούν να αλλάζουν χρώμα και μοτίβο. Ένα επιθετικό αρσενικό μπορεί να σκουρύνει, να ανασηκωθεί από τον πυθμένα και να τεντώσει τα πλοκάμια του ώστε να φαίνεται μεγαλύτερο. Μερικές φορές σηκώνει ολόκληρο το πίσω μέρος του σώματός του πάνω από το κεφάλι του, παίρνοντας τη χαρακτηριστική στάση που αποκαλείται «Νοσφεράτου».
Χωρίς σκελετό, αλλά με πλεονέκτημα
Η απουσία σκελετού ή καβουκιού καθιστά το χταπόδι ευάλωτο σε θηρευτές. Ωστόσο, το ίδιο χαρακτηριστικό τού επιτρέπει να κρύβεται σε απίστευτα μικρούς χώρους. Μπορεί να χωρέσει σε άνοιγμα με μέγεθος ίσο με το μάτι του και να προσαρμόσει το σώμα του σε σχεδόν οποιοδήποτε σχήμα.
Τα χταπόδια αποδεικνύουν ότι η ευφυΐα και η πολυπλοκότητα δεν περιορίζονται μόνο στα θηλαστικά. Με μοναδικό νευρικό σύστημα, ιδιαίτερη συμπεριφορά και εντυπωσιακές βιολογικές ιδιότητες, αποτελούν ένα από τα πιο συναρπαστικά πλάσματα του θαλάσσιου κόσμου.
protothema.gr