Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και το Ιράν αναμένεται να ανακοινώσουν εντός της ημέρας την οριστικοποίηση προσχεδίου συμφωνίας για τον τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα, σύμφωνα με πηγή κοντά στις διαπραγματεύσεις που επικαλείται η Washington Times.
Κατά την ίδια πηγή, το προσχέδιο συμφωνήθηκε το Σάββατο και έχει ήδη σταλεί στις ηγεσίες των δύο χωρών για τελική έγκριση.
Στις συνομιλίες φέρονται να συμμετείχαν κορυφαίοι διαπραγματευτές, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ.
Εάν εγκριθεί, η συμφωνία θα μπορούσε να μετατρέψει την εύθραυστη εκεχειρία των τελευταίων έξι εβδομάδων σε μόνιμη ειρήνη, παρά τις επανειλημμένες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για νέα πλήγματα κατά του Ιράν.
Το Πακιστάν βλέπει «ενθαρρυντική» πρόοδο
Η πακιστανική πλευρά, που έχει αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή, ανέφερε ότι οι συνομιλίες έχουν οδηγήσει σε «ενθαρρυντική» πρόοδο προς μια τελική κατανόηση.
Σύμφωνα με πηγές που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις, το υπό συζήτηση πλαίσιο θεωρείται «αρκετά συνολικό» για τον τερματισμό του πολέμου.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η συμφωνία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε τρία στάδια: επίσημο τερματισμό της σύγκρουσης, διευθέτηση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ και στη συνέχεια ένα παράθυρο 30 ημερών για ευρύτερες διαπραγματεύσεις, με δυνατότητα παράτασης.
Τραμπ: Το πλαίσιο συμφωνίας με το Ιράν έχει «σε μεγάλο βαθμό διαπραγματευθεί»
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το πλαίσιο μιας πιθανής συμφωνίας ειρήνης με το Ιράν έχει «σε μεγάλο βαθμό διαπραγματευθεί», την ώρα που ΗΠΑ, Ιράν και διαμεσολαβητές στο Πακιστάν κάνουν λόγο για πρόοδο στις συνομιλίες.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι η υπό διαμόρφωση συμφωνία θα προβλέπει το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, η οποία παραμένει στο επίκεντρο της κρίσης από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.
Ο Τραμπ δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενο της συμφωνίας, σημειώνοντας μόνο ότι οι «τελικές πτυχές και λεπτομέρειες» βρίσκονται ακόμη υπό συζήτηση και θα ανακοινωθούν σύντομα.
Η Τεχεράνη αμφισβητεί την εκδοχή Τραμπ
Ωστόσο, ιρανικά μέσα εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά. Συγκεκριμένα, το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars μετέδωσε ότι οι δηλώσεις Τραμπ περί σχεδόν ολοκληρωμένης συμφωνίας «δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα».
Σύμφωνα με το Fars, ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία, τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνει υπό ιρανική διαχείριση.
Το πρακτορείο ανέφερε ότι η Τεχεράνη μπορεί να δεχθεί την επιστροφή της ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα, αλλά όχι την πλήρη ελεύθερη διέλευση όπως ίσχυε πριν από τον πόλεμο.
Κατά την ίδια πηγή, ο καθορισμός της διαδρομής, του χρόνου, του τρόπου διέλευσης και η έκδοση αδειών θα παραμείνουν υπό τον έλεγχο της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
«Αγκάθι» τα Στενά του Ορμούζ
Οι λεπτομέρειες του πιθανού κειμένου παραμένουν ασαφείς.
Κρίσιμα ζητήματα, όπως η τύχη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, η άρση κυρώσεων και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, εξακολουθούν να αποτελούν βασικά σημεία διαπραγμάτευσης.
Το Ορμούζ έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό κλειστό από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις αγορές ενέργειας, καθώς από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, είχε σειρά επαφών στην Τεχεράνη με στόχο να γεφυρώσει τις διαφορές ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη, ενώ καταριανή αντιπροσωπεία έφτασε επίσης στο Ιράν για τις τελευταίες διπλωματικές επαφές.
Αλλάζει στάση το Ιράν για το εμπλουτισμένο ουράνιο
Κρίσιμο σημείο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν φαίνεται να αποτελεί η τύχη του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, ένα από τα βασικά στοιχεία της πρότασης είναι η δέσμευση του Ιράν ότι θα εγκαταλείψει το συγκεκριμένο απόθεμα, χωρίς όμως να έχει ακόμη καθοριστεί ο τρόπος με τον οποίο αυτό θα γίνει.
Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η πρόταση δεν επιλύει ακόμη το ζήτημα του πώς ακριβώς το Ιράν θα εγκαταλείψει το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, αφήνοντας τις λεπτομέρειες για επόμενο γύρο συνομιλιών γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ωστόσο, ακόμη και μια γενική δέσμευση του Ιράν θεωρείται κρίσιμη για την Ουάσιγκτον, καθώς αποτελεί πάγιο στόχο των ΗΠΑ και θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βασικό πολιτικό επιχείρημα απέναντι σε Ρεπουμπλικάνους στο Κογκρέσο που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη.
Μέχρι στιγμής, το Ιράν δεν έχει κάνει δημόσια δήλωση για τη συμφωνία στην οποία αναφέρθηκε ο Τραμπ.
«Κάποια πρόοδος», αλλά παραμένουν εμπόδια
Στην Ουάσιγκτον, η επιστροφή του Τζέι Ντι Βανς στον Λευκό Οίκο από το Οχάιο και οι επαφές του Τραμπ με ηγέτες της Μέσης Ανατολής ενίσχυσαν την εικόνα κινητικότητας γύρω από τις συνομιλίες.
Ο Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε από την Ινδία ότι έχει σημειωθεί «κάποια πρόοδος», ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η αμερικανική θέση παραμένει αμετακίνητη, δηλαδή ότι το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, πρέπει να παραδώσει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο και τα πλοία πρέπει να διέρχονται ελεύθερα από τα Στενά του Ορμούζ.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν επιδιώκει πυρηνικό όπλο, αρνείται να εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό ουρανίου και ζητά άρση των οικονομικών κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και τέλος στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ ανέφερε ότι το τελικό προσχέδιο εξακολουθεί να εξετάζεται, σημειώνοντας πως «υπάρχουν ακόμη ζητήματα που πρέπει να συζητηθούν μέσω διαμεσολαβητών».
Παράλληλα, ο Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι το Ιράν θα υπερασπιστεί τα «νόμιμα δικαιώματά» του τόσο στο πεδίο όσο και μέσω της διπλωματίας, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη δεν εμπιστεύεται πλήρως την Ουάσιγκτον.
Παρά τις αναφορές περί προόδου, Ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι δεν εμπιστεύονται πλήρως την αμερικανική πλευρά, ενώ τονίζουν πως οι ένοπλες δυνάμεις έχουν ανακτήσει δυνατότητες κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας και είναι έτοιμες να απαντήσουν εάν ο πόλεμος ξαναρχίσει.