Ο ποιητής Μανόλης Πρατικάκης, ο εκσκαφέας της αβύσσου

Με αφορμή την έκδοση του τόμου για τη ζωή και το έργο του

96

Ο Μ. Πρατικάκης γεννήθηκε στο Μύρτος, έναν πανάρχαιο τόπο της Ανατολικής Κρήτης, στα μαύρα χρόνια της Κατοχής. Σ´ενα απόμερο, κρυφό ακρογιάλι, με σκουριασμένη  άμμο και λίγα σπίτια, να  αντιστέκονται στους καιρούς.

Πριν  ανοίξει τα μάτια του, πριν αρθρώσει τις πρώτες λέξεις, λοιμοί, λιμοί και καταποντισμοί σάρωσαν την Κρήτη. Οι θύελλες ξερίζωσαν ανθρώπους και σπίτια.

Κι όταν η νηνεμία επανήλθε, πριν ανασάνει η πατρίδα, κύματα καταστροφής σηκώθηκαν, από τη στεριά αυτήν τη φορά, άρχισε να τρέμει το έδαφος, σεισμοί ισοπέδωσαν ό,τι έμεινε.

Κι όταν ειρήνεψε ο σημαδεμένος τόπος, ο Μ.Π. είδε (ένιωσε) το μαγικό ακρογιάλι του, τα χρώματα, τις οσμές και του ήχους και πρόσεξε τους γύρω του. Πριν ησυχάσει τον κυρίευσαν νέες αγωνίες, αγκύλωναν κρίσιμα (κι επικίνδυνα) ερωτήματα για τη ζωή και τους ανθρώπους- η χώρα του έπρεπε να χορτάσει την πείνα της και να ισορροπήσει, μα ο ήλιος της δικαιοσύνης ήταν ακόμα κρυμμένος σε σκοτεινά σύννεφα.

Και μεγάλωσε, σπούδασε κι όλα φαίνονταν να μπαίνουν σε ομαλό δρόμο, να χαμογελούν πάλι τα βουνά κι οι κάμποι, ν’ ανθίζει το κύμα στ’ απόμακρο ακρογιάλι του…

Μα ήρθε πάλι μπόρα, μια άθλια κακής ώρας καταχνιά, κάλυψε τα πάντα. Ένας θίασος ελεεινής μορφής, μπόρεσε να επιβάλλει μια νέα τυραννία.

Και ενιωσε να πνίγεται ο Μ.Π. Έπρεπε να μιλήσει, να διαμαρτυρηθεί, να φωνάξει…

Και διάλεξε τον πιο καίριο και σημαντικό λόγο, της ποίησης- θα μάθει αργότερα πως η  πολιτική αντίσταση θέλει πιο προσφορά μέσα…

Όμως είχε βρει το νήμα για να βγει από τον δικό του λαβιρυνθο, η τέχνη που ανακάλυψε, τον έφερνε έξω μα και βαθειά μέσα του.

Θα γίνει ποιητής, από τις πρώτες κραυγές θα μείνει η ένταση, ο άσθματικός λόγος.

Και θα βρει την προσωπική του έκφραση, θα χαθεί κάθε επιρροή των άλλων, που αγαπά – αργά βασανιστικά θα σχεδιάσει το δικό του «Μυρτος» το ακρογιάλι του, που χρωματίζει και τραγουδά, για καθέναν που έχει ανάγκη.

Θα ωριμάσει όπως γεμίζει ένα σταμνί καλό κρασί, χρόνο με τον χρόνο, η ποιότητα, η γεύση δεν μένει ίδια εμπλουτίζεται – και μπορεί να μας ικανοποιήσει, όταν, όποτε  έχουμε ανάγκη.

Δεν ακολουθεί ακριβώς την αυτόματη γραφή, μα οι εικόνες οι σκέψεις, έχουν την αυθαιρεσία των ονείρων, δεν ακολούθησε την παράδοση, μα σε κάθε στίχο του μπορεί να βρει κανείς (αν είναι έμπειρος) απήχηση ρυθμού  και μελωδίας από άλλους χρόνους.

Ο ποιητής Μανόλης Πρατικάκης με αφορμή την έκδοση του τόμου για τη ζωή και το έργο του ο εκσκαφέας της αβύσσου

Παρουσιάζοντας τον ογκώδη τόμο που τύπωσε «το οροπέδιο» (περιοδική έκδοση) που ειναι αφιερωμένος στον Μ.Π. Προτιμήσαμε αντί κριτικών αποσπασμάτων μεγάλου πλήθους ποιητών και λογοτεχνών  που περιέχει, και το πλήθος των στοιχείων, ένα μικρό απάνθισμα στίχων από  ολόκληρο το εκτεταμένο έργο του. Έτσι μπορεί όποιος θέλει  να αποκτήσει μια μικρή μα αυθεντική γνώση της ποίησής του, να δοκιμάσει μια σταγόνα, από τα πολύτιμα οινοπνεύματα της μακριάς και επίπονης προσπάθειας του μοναχικού εργαστηρίου του ο ποιητής ίσως είναι έτσι έτσι «αληθινός», χωρίς μεσολάβηση κανενός.

Ο υπότιτλος  του τόμου «Μ. Πρατικάκης, ο εκσκαφέας της αβύσσου» ταιριάζει όχι μόνο στον ποιητή, μα και τον γιατρό, που διάλεξε την ψυχιατρική να υπηρετήσει.

Διακεκριμένο μέλος της γενιάς του 70, θα τον περιμένουμε το καλοκαίρι, σε εκδήλωση που προγραμματίζει ο Δήμος μας.

ΤΟ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟΥ

1974

Μέσα σε κάθε ναυαγίου τις κουβέρτες

Ο πνιγμένος λοστρόμος σχεδιάζει κρυφά

Κι ατενίζει

Ένα φωτεινό ταξίδι

1978

Ένας αθέατος σφυγμός

Γοργός και διψασμένος σα ζαρκάδι

Που καταιβαίνει αιώνια

Στην πηγή.

1980

Ά το κομμένο μου χέρι είναι μάτι, η θλίψη μου είναι

Μουσική το κάθε τι που λείπει είναι όνειρο.

1980

Οι αίγαγροι της Κρήτης ολοένα κατεβαίνουνε

Σ´εκείνα τα παρθένα βάθη για να γεννηθούνε

1984

Να μιλάω αλλιώς, με ανήκουστη χορδή

Σ´ένα παρθένο σημείο(…)

1984

(…)η χαράδρα μέσα του ηχώ ως τα δάση πέρα ως τις εκβολές των ανθρώπων.

Το χέρι του πατέρα μου στην έχερη(1). Τη σφήκα του πόθου μου στις θημωνιές.

1988

Με τη σκέψη της αμέριστης κλίνης ονειρεύεται

Τα φυλλώματα του παραδείσου.

….

Καθαρίζω  τους άμμους των ήχων

Από  το όστρακο

Της ακοής  και σ’ ακούω πάλι θάλασσα  πρωτάκουστη(…)

 

1990

Τη μνήμη του πηλού θυμάμαι,το στρόβιλο στ´αδράχτι

Του τροχού σαν τη χορέυτρια (…)

Κατάγομαι απ’ τον πηλό. Και κρέμομαι τεράστιος

Καρπός από άνθος καταρράκτη.

1993

Ντυμένη το δέρμα του πελάγου ανοίγει τις πτυσσόμενες

Πόρτες του βυθού (…)

1995

(…)σαν λίμνη, με καλάμια που λυγίζουνε

και μουρμουράνε, έτσι μοιάζουν

Τα χέρια σου.

1999

Μήνες πριν γεννηθώ γνώρισα το ρυθμό της θάλασσας.

(…) Ψηλαφώντας σκαρμούς και κουπιά γνώρισα τα χέρια μου.

Είδα την καρίνα στα τρία φαλάγγια  να γλιστρά.

(…) Ένα ίχνος οστράκου, τη στάθμη του ονείρου μες στα αλάτια. Των βυθών τη συμπύκνωση.

Γονατίζω στον γενέθλιο τόπο. Νύχτα ανάβω ένα κερί μπροστά

Στο πέλαγος.

2006

Αυτή την ανυπόφορη θύελλα της καταστροφής όνομάζουμε Πρόοδο.

Των ονείρων την οξείδωση Εξέλιξη.

2008

Πέφτει και πέφτει σαν παρδαλό πολύφωτο’ σαν κόκκινο φύλλο -φτερό τεφτέρι, που τρεμοσβήνει άτσαλα καθώς κάθεται στη χλόη.

2015

Χαρίζοντας μου πάλι.

Στη μικρή αυτή βροχερή νύχτα,

Στης αρπαγής την τρεμάμενη στιγμούλα,

Μιαν  ολόκληρη αιωνιότητα.

Κι ένα χλωμό ρακένδυτο παιδί του ψιθυρίζει:

Τι κάνεις αθεόφοβε; Πετροβολάς  τ´αστέρια;

(…)

2012

Εισαι το αναρίθμητο γέλιο των κυμάτων.

Το αμύριστο άγνωστο κρίνο.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

Διακρίσεις:

Κρατικό βραβείο ποίησης. 2003

2012 Βραβείο ΑκαδημίαςΑθηνών

(1)=λαβή στο αλέτρι

 

Μπορεί επίσης να σας αρέσει