| Περιεχόμενα |
 |
Κρήτη |
|
Ελλάδα/Κόσμος |
|
Αθλητισμός |
|
Πολιτισμός & Διασκέδαση |
|
Επιστήμη & Τεχνολογία |
|
Εκπαίδευση |
|
Οικονομία |
|
Ύπαιθρος |
|
Προεκτάσεις |
|
Πληροφορίες |
|
Υπηρεσίες |
|
Αφιερώματα |
|
Pets Life - Κατοικίδια |
 Ψηφοφορία
|
 |
|
Μάιος 1944 : Το κατοχικό πηγάδι του Αρκαλοχωρίου
(Πέντε ανέκδοτα έγγραφα από το Αρχείο Γερμανικής Στρατιωτικής Διοικήσεως Κρήτης)
Του Γιώργου Καλογεράκη*
Ερευνώντας πρόσφατα το Αρχείο Γερμανικής Στρατιωτικής Διοικήσεως Κρήτης, ανακάλυψα πέντε έγγραφα που αναφέρονται στο Αρκαλοχώρι και συγκεκριμένα στην ανόρυξη ενός πηγαδιού, το Μάιο του 1944, για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες των κατοίκων αλλά και του γερμανικού Λόχου που βρισκόταν στο Αρκαλοχώρι. Από τα έγγραφα αυτά αντλούμε χρήσιμες πληροφορίες που αφορούν την ευρύτερη περιοχή καθώς επίσης και τις γερμανικές δυνάμεις που στρατοπέδευαν στο Αρκαλοχώρι.
Δημοσιεύω τα έγγραφα με βάση την χρονολογία έκδοσής τους και συγχρόνως κάνω και σχολιασμό, διατηρώντας την ορθογραφία και τη σύνταξή τους. (Τα ακριβή στοιχεία των εγγράφων είναι στη διάθεση της εφημερίδας).
Εγγραφο 1
Φρουραρχείον Αρκαλοχωρίου
τη 25/4/44
Προς το Φρουραρχείο Ηρακλείου
Αφορά: ύδρευσιν
Καθώς δηλοί ο ενταύθα Δήμαρχος και όπως αντελήφθημεν και ημείς, η ύδρευσις ενταύθα κατά τους θερινούς μήνας θα είναι πολύ δύσκολος. Δια τον λόχον θα ήτο μεγάλη δυσχέρεια να πηγαίνη να πέρνη νερό δια την χρήσιν του από 3 χιλιόμετρα μακρυά.
Τούτου ένεκεν παρακαλεί ο Λόχος όπως ενεργήσετε να ορυχθή εις το Αρκαλοχώρι ένα πηγάδι. Εκτός από το γεωτρύπανον δύναται οι δια την εργασίαν απαιτούμενοι εργάται να διατεθούν από την Κοινότητα
Υπογραφή
Παρατηρήσεις: Το έγγραφο έχει ημερομηνία 25 Απριλίου 1944 και το υπογράφει ο Φρούραρχος Αρκαλοχωρίου ο οποίος είχε το βαθμό του Λοχαγού. Στέλνεται προς το Φρουραρχείο Ηρακλείου και αναφέρεται στη δυσκολία των Γερμανών στρατιωτών που βρίσκονται στο Αρκαλοχώρι να εφοδιάζονται με νερό. Το νερό οι Γερμανοί στρατιώτες το κουβαλούσαν με υδροφόρες από τρία χιλιόμετρα μακριά και συγκεκριμένα από το χωριό Μηλιαρίσι. Και το Αρκαλοχώρι για τις ανάγκες των κατοίκων έπαιρνε νερό από το Μηλιαρίσι το οποίο κατέληγε με σωλήνες σε δεξαμενή εντός του χωριού. Ο Γερμανός Λοχαγός αναφέρεται και στην εισήγηση του Δημάρχου για ένα δύσκολο σε νερό καλοκαίρι, (εκείνο του 1944), και παρακαλεί το Φρούραρχο Ηρακλείου να επιτρέψει την ανόρυξη ενός πηγαδιού μέσα στο χωριό. Του αναφέρει ακόμη ότι εργάτες για την ανόρυξη θα διαθέσει ο Δήμαρχος Αρκαλοχωρίου ο οποίος ήταν (κατά πληροφορίες των κατοίκων) ο κ. Νίκος Μαχαιριανάκης.
Σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων ο γερμανικός στρατός που βρισκόταν στο Αρκαλοχώρι τους μήνες Απρίλιο, Μάιο, Ιούνιο και Ιούλιο 1944, ανερχόταν στη δύναμη ενός Λόχου της τάξης των 200 περίπου ανδρών.
Δυστυχώς η υπογραφή του Λοχαγού Φρουράρχου Αρκαλοχωρίου στο έγγραφο είναι δυσανάγνωστη και δεν μπορεί να διαβαστεί το όνομά του.
Εγγραφο 2
Φρουραρχείον Ηρακλείου
τη 28-4-44
Διαβιβάζεται το πρωτότυπον εις την Νομαρχίαν δια τας περαιτέρω ενεργείας. Η αρμοδία τεχνική υπηρεσία δέον να ειδοποιηθή αμέσως να αρχίση τας προκαταρκτικάς εργασίας. Περί των ενεργειών σας δέον να μας ενημερώσετε
Ο Φρούραρχος
Παρατηρήσεις: Το έγγραφο έχει ημερομηνία 28 Απριλίου 1944. Ο Φρούραρχος Ηρακλείου διαβιβάζει την αίτηση του Φρουράρχου Αρκαλοχωρίου στη Νομαρχία Ηρακλείου με την εντολή να αρχίση άμεσα το έργο της ανόρυξης του πηγαδιού στο Αρκαλοχώρι.
Ως Φρούραρχος Ηρακλείου υπογράφει ο Λοχαγός Πεζικού Brand.
Για το Λοχαγό Brand ο Γεώργιος Κάββος στο βιβλίο του «Γερμανοϊταλική Κατοχή και Αντίσταση Κρήτης 1941-1945, σελ. 795-796» παρουσιάζει έκθεση των αξιωματικών του Ηρακλείου που αναφέρεται στα ονόματα των εγκληματιών πολέμου Γερμανών και Ιταλών στην Κρήτη. Στην έκθεση συμπεριλαμβάνεται και το όνομα του Λοχαγού Brand ως εγκληματίας πολέμου.
Εγγραφο 3
Ηράκλειον 11.5.44
Αφορά: ύδρευσιν της Κοινότητος Αρκαλοχωρίου. Έγγραφόν μας από 28.4.
Η αναφορά σας περί του τι ενεργήσετε εν τω μεταξύ δια την ύδρευσιν του Αρκαλοχωρίου, καθυστερεί ακόμη. Το Φρουραρχείον υποδεικνύει ότι η υπόθεσις αύτη δεν επιδέχεται αναβολήν, διότι άλλως απειλείται ο δι’ύδατος εφοδιασμός του Στρατού
Ο Φρούραρχος
Παρατηρήσεις: Το έγγραφο έχει ημερομηνία 11 Μαΐου 1944. Ο Φρούραρχος Ηρακλείου Λοχαγός Brand απευθύνεται οργισμένα στο Νομάρχη Ηρακλείου και του ανακοινώνει ότι καθυστερεί να αναφέρει τις ενέργειές του για την ανόρυξη του πηγαδιού στο Αρκαλοχώρι. Του υπενθυμίζει ότι στην περίπτωση του πηγαδιού δεν χωρά καμία αναβολή γιατί με το πηγάδι εξυπηρετούνται τα συμφέροντα του γερμανικού στρατού στο Αρκαλοχώρι. Στο έγγραφο διακρίνεται η υπογραφή του Λοχαγού Brand να έχει γραφεί έντονα και με μεγάλα γράμματα.
Εγγραφο 4
Αρ. 432 Ηράκλειον 12/5/44
Φρουραρχείον ενταύθα
Αφορά : ύδρευσιν κοινότητος Αρκαλοχωρίου
Έχομεν την τιμήν εις απάντησιν των από 28/4 και 11/5/44 εγγράφων σας, να γνωρίσωμεν υμίν ότι διετάξαμεν τον πρόεδρον της κοινότητος ίνα διαθέση τους απαιτουμένους εργάτας δια την ανόρυξη του φρέατος, χρησιμοποιών και τον εις την κοινότητα ειδικόν εμπειροτέχνην υδρονόμον, δια να υποδείξη το κατάλληλον μέρος και αφού συνεννοηθή πρώτον μετά του τοπικού φρουράρχου, τον οποίον και θα παρακαλέση δια την τυχόν ανάγκην χορηγήσεως εκρηκτικών υλών δια τον εκβραχισμόν.
Η Ελληνική υπηρεσία στερείται γεωτρύπανου και συνεπώς εάν χρειασθούν μηχανικά μέσα δέον να χορηγηθούν παρά του τοπικού Φρουράρχου.
Ο Νομάρχης
Παρατηρήσεις: Το έγγραφο έχει ημερομηνία 12 Μαΐου 1944 και το υπογράφει ο Νομάρχης Ηρακλείου Εμμανουήλ Ξανθάκης. Απευθύνεται στο Φρούραρχο Ηρακλείου Λοχαγό Brand και του αναφέρει ότι διέταξε τον Πρόεδρο της Κοινότητας Αρκαλοχωρίου Μαχαιριανάκη Νίκο να διαθέσει τους εργάτες για την ανόρυξη. Συνιστά στον Πρόεδρο Αρκαλοχωρίου να συνεννοηθεί με τον εμπειροτέχνη υδρονόμο, (ίσως τη θέση αυτή να βρισκόταν Γερμανός στρατιώτης), για να του υποδείξει το κατάλληλο μέρος. Επίσης να συνεννοηθεί με τον Φρούραρχο Αρκαλοχωρίου για να χορηγήσει εκρηκτικά στους εργάτες και μηχανήματα (γεωτρύπανο κλπ.).
Εγγραφο 5
Αρ. 432 Ηράκλειον 12/5/44
Πρόεδρον Κοινότητος
εις Αρκαλοχώρι
Το γερμανικόν Φρουραρχείον Ηρακλείου παρακάλεσεν την Νομαρχίαν όπως συντονισθούν αι ενέργειαι δια την ανόρυξιν φρέατος εντός της κοινότητος Αρκαλοχωρίου – προς ύδρευσιν του πληθυσμού και της εκεί γερμανικής μονάδος.
Επειδή η Ελληνική υπηρεσία στερείται γεωτρυπάνου συνενοήθημεν με το γερμανικόν Φρουραρχείον Ηρακλείου το οποίον μας έδωσεν την πληροφορίαν ότι η ανόρυξις του φρέατος είναι ζήτημα συνεννοήσεως του προέδρου της κοινότητος και του τοπικού Φρουράρχου.
Κατόπιν τούτου ν’αρχίσητε δι’εργατών της κοινότητός σας την ανόρυξιν του φρέατος εις το μέρος ένθα σας υπέδειξεν ο ειδικός εμπειροτέχνης συνεννοούμενος προηγουμένως και μετά του τοπικού Φρουράρχου, δια την τυχόν χορήγησιν εκρηκτικών υλών δια τον εκβραχισμόν κλπ.
Η συνεννόησις μετά του τοπικού Φρουράρχου και η εκτέλεσις δέον να γίνη το ταχύτερον κατόπιν επιθυμίας του γερμανικού Φρουραρχείου Ηρακλείου.
Ο Νομάρχης
Παρατηρήσεις: Το έγγραφο έχει ημερομηνία 12 Μαΐου 1944 και το υπογράφει ο Νομάρχης Ηρακλείου Εμμανουήλ Ξανθάκης. Απευθύνεται στον Πρόεδρο Αρκαλοχωρίου Μαχαιριανάκη Νικόλαο και του αναφέρει την πρόθεση του Γερμανικού Φρουραρχείου Ηρακλείου για την ανόρυξη πηγαδιού στο Αρκαλοχώρι το ταχύτερο. Τον παρακαλεί να συνεννοηθεί με τον Φρούραρχο Αρκαλοχωρίου για να συντονίσουν μαζί τις ενέργειες.
Ο αναγνώστης των παραπάνω εγγράφων θα αναρωτηθεί για το τι έγινε τελικά, ανοίχτηκε το πηγάδι; Η έρευνα που έκανα απέδειξε ότι το πηγάδι ανοίχτηκε εντός του χωριού στη θέση Πετράδες και σε βάθος 20 μέτρων. Το χωράφι που ανοίχτηκε το πηγάδι κατασχέθηκε από τους Γερμανούς και ανήκε στο Βασίλη Γκεγκέρογλου (η οικογένειά του μετανάστευσε μετά την Κατοχή και παραμένει μέχρι σήμερα στην Αυστραλία). Το πηγάδι υπάρχει και σήμερα στο Αρκαλοχώρι και βρίσκεται σκεπασμένο για λόγους ασφαλείας. Πάνω από το πηγάδι έχει χτιστεί από τότε ένα μικρό σπιτάκι (διαστάσεων 4Χ3 μ.) και διακρίνονται ακόμη μέρος των μηχανισμών που χρησιμοποιήθηκαν από τους Γερμανούς για την άντληση του νερού. Επειδή το βάθος ήταν μεγάλο οι Γερμανοί αντλούσαν το νερό με μηχανισμό τροχαλιών. Τα σιδερένια υπολείμματα του μηχανισμού σήμερα σκουριάζουν, αντιστεκόμενα στη φθορά του χρόνου.
Από τις γραμμές αυτές θα ήθελα να απευθυνθώ στο Δήμαρχο Αρκαλοχωρίου κ. Γιαννόπουλο, (γνωρίζοντας προσωπικά το ενδιαφέρον και τις δράσεις του για την Εθνική Αντίσταση), προτείνοντάς του να κηρύξει διατηρητέο το γερμανικό πηγάδι του χωριού του. Διατηρώντας το πηγάδι διατηρούνται και οι μνήμες για την περίοδο 1941-1944 στην οποία οι Κρητικοί πλήρωσαν βαρύ τίμημα αλλά συγχρόνως αναδείχτηκαν και λαμπρές σελίδες της ιστορία μας μέσα από την καθολική Εθνική Αντίσταση του νησιού μας.
* Ο Γιώργος Καλογεράκης είναι δάσκαλος-ιστορικός ερευνητής
|
|
|
Αναζήτηση Αναζήτηση στις ειδήσεις του patris.gr
Σχετικά Forums
|
Εκτύπωση
E-mail
Προσθήκη στ' Αγαπημένα